ÖZLÜ SÖZLER

Bu makale 30-11--0001 00:00 eklenmiş ve 2157 kez görüntülenmiştir.
AdsIzbeg

( Atasının sözünü dinlemeyen,uluya uluya gider.)

Atasözleri,bazen insan hayatında deðerli bir nasihat,bazen de ibret alınması, ders çıkarılması gereken sözlerdir.Günümüzde atasözleri veya özlü sözler dediðimiz zaman,söylendiðinde içinden ders çıkarılan,örnek alınan ibretli güzel ve yönlendirici,uyarıcı veya teşvik edici sözler olarak anlaşılır olmakla birlikte olaylar karşısında yönlendirici olarak kabul görür.

Tarih tekerrürden ibarettir derler.Evet,insanlıðın sosyo kültürel ve tarihsel akışında yaşam göstermektedir ki gerçekten tarih mutlaka tekerrür eder veya çoðu kez tekerrür etmiştir.Ama şöyle,ama böyle tekerrür ettiði her zaman ispatlanmıştır.Tekerrür eden uzun bir insanlık tarihi içinde ise,yaşanan acı,tatlı ve ibret dolu olaylar mutlaka tekrar,tekrar yaşanmış tıpkısı olmazsa bir benzer olay cereyan etmiştir.

İnsanlar her ne kadar çok bildiklerini zannederlerse de,zaman zaman hata yaparlar.Çünkü bu insanoðlunun tabiatında vardır.Hep söylenegelmiştir ‘’Çok bilen çok yanılır.’’der ya,işte bu nedenledir ki birçoðumuz karşılaştıðımız bazı olaylar karşısında, ister istemez bu atasözlerini,özlü sözleri hemencecik hatırlar tekrarlarız.Bir insan bir defa hata yaptıðı zaman olaydan kıssadan hisse çıkarır,kendi kendini ikaz eder.Tekrar yaptıðı zaman hemen aklına gelen söz ‘’İnsan aynı çukura bir defa düşer’’der kendi kendini adeta ikaz eder.

Yeri gelince kederli günlerde,yeri gelince sevinçli günlerde aklımıza gelen,halk arasında hep söylenegelen ,derlediðimiz bazı sözleri aşaðıda okuyucumuzlarla paylaşmak ümidiyle derledim.Sizler buna ister ‘’Özlü sözler’’veya ‘’Atasözleri’’deyin ama yine de okuyalım.
‘Yaratılanı hoş gör Yaradan’dan ötürü’
Yunus Emre’nin insana olan sevgisi ve Allah’a olan engin muhabbeti ve inancını belirtir ki bu sözde yine sonsuz bir hoşgörü ve aşk vardır.
‘Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi,
Olmaya Devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi’
Osmanlı Padişahları arasında en 46 yıl 6 ay gibi uzun en uzun saltanatta kalan ve cihana hükmeden Kanuni Sultan Süleyman bilindiði gibi aynı zamanda ‘’muhibbi’’ mahlası ile şiirler yazmıştır.bu dizeleri hasta düştüðü zaman yazmış Dünya da en kıymetli olan şeyin saðlık olduðunu vurgulamıştır. Beyitte geçen ilk ‘Devlet’ ‘ sözcüðü makam veya mevki’ anlamında kullanılmış ise de Şiirde ikinci kez kullanılan ‘Devlet’’ sözcüðü ise ’saðlık-sıhhat ve mutluluk anlamında söylenmiştir.

Karahanlı edip, şâir ve devlet adamı. Doðu Türkistan’daki Balasagun şehrinde, tarihi tahminlere göre 1017 yılında doðdu. Asil ve köklü bir Türk Müslüman âileye mensup olduðu yazdıðı eserinden bilinmektedir. Eðitim ve öðrenimini Balasagun’da görmüş. Karahanlı Türk Devleti hizmetine girip, Has Hâcib unvânını almadan önce Balasagunlu Yûsuf, olarak tanınmıştır. Balasagunlu Yûsuf, kendini çok iyi yetiştirdi. Elli yaşlarındayken on sekiz ay içerisinde manzum olarak Kutadgu Bilig adlı meşhur eserini yazdı. Bu kitabı, Kaşgar a gelip, 1070 te Karahanlı hükümdarı, edebiyat meraklısı Uluð Kara Buðra Hana arz etti. Kara Buðra Han, Türklerin ahlâk hukuk ve devlet idâresi ile törelerini çok güzel olarak dile getiren bu eseri, Balasagunlu Yûsuf’a, sarayında okuttu. Kutadgu Bilig, Karahanlı Sarayında günlerce okunup, çok beðenildi. Uluð Has Hâcib unvânı ile başvezir yardımcılıðı ile ödüllendirilerek kendisine, en yüksek Karahanlı devlet memuriyetlerinden biri verildi. Bundan sonra ülkesinde Yûsuf Has Hâcib olarak tanınarak, târih ve edebiyat şahsiyetleri arasında yer aldı. Yûsuf Has Hâcib, İslâmî Türk edebiyatının, eseri elimize geçen ilk yazarıdır. Ayrıca Türk düşünce târihinin mümtaz bir düşünürüdür. Eserini, münacat,, naât, Cihâr-ı Yâr-ı Güzin’i(Dört güzide halife Ebubekir,Ömer,Osman Ali) övme ile süslemiştir. Yusuf Has Hacib’in ölümü 1077 olduðu tahmin edilmektedir.İsterseniz beraberce Kutadgu Bilig de (Kutlu veya hikmetli sözler)de bir gezinti yapaılm ne dersiniz?


Akıl senin için iyi ve yeminli bir dosttur. Bilgi senin için çok merhametli bir kardeştir.
Allâh\'a sıðın, onun emrine itaatsizlik etme!
Akıl süsü dil, dil süsü sözdür. İnsanın süsü yüz, yüzün süsü gözdür. İnsan sözünü dil dili ile söyler; sözü iyi olursa, yüzü parlar.
Allah\'tan ne gelirse ona râzı ol!
Anlayış ve bilgi çok iyi şeydir; eðer bulursan, onları kullan ve uçup göðe çık.
Bir insan bütün dünyaya tamamen sahip olsa bile, sonunda dünya kalır; onun kısmetine ancak iki top bez düşer.
Bu dünya renkli bir gölge gibidir, onun peşine düşersen kaçar; sen kaçarsan o seni kovalar..
Bu dünyanın kusuru bin, meziyeti ise birdir. İnsan bunu nasıl geçirirse, o öyle geçer.
Bütün halka içten gelen merhamet göster.
Bütün iyilikler bilginin faydasıdır. Bilgi ile göðe dahi yol bulunur.
Büyüklük taslayan, kibirli ve küstah adam, tatsız ve sevimsiz olur; kibirli insanın itibari günden güne azalır.
Eðer kendine candan baðlı birisini arıyorsan, sözün kısası, kendinden daha candan birini bulamazsın.
Dâima iyilik yap ki, kendin de iyilik bul.
Doðan ölür, ondan eser olarak söz kalır. Sözünü iyi söyle, ölümsüz olursun.
Dünya ve âhireti her ikisini birden elde etmek istersen, şu birkaç işi bırakma; muktedirsen bunları mutlaka yerine getir!
Elini uzatarak gökteki yıldızları tutsan ve başın göðe deðse bile, sonunda sen yine yerdesin.
Ey asil insan! insanlıðı elinden bırakma; insanlıða karşı daima insanlıkla muamele et.
İşi adaletle yap, buna gayret et; hiç bir zaman zulüm etme; Allah\'a kulluk et ve O\'nun kapısına yüz sür.
Hangi iş olursa olsun, sen onu tatlı dille karşıla; her işte tatlı dil kullanırsan saadet sana baðlanır.
Hiç bir işte acele etme, sabırlı ol, kendini tut; sabırlı insanlar arzularına erişirler.
Diline ve gözüne sahip ol, boðazına dikkat et; az ye, fakat helal ye.
Hangi işe girersen, önce sonunu düşün; sonu düşünülmeyen işler, insana zarar getirir.
Başkasının zararını isteme, kendin de zarar verme; hep iyilik yap, kendi heva ve heveslerine hakim ol.
Bak, doðan ölür; ondan, eser olarak, söz kalır; sözünü iyi söyle! ölümsüz olursun.
İnsanın bunca zahmet çekmesi hep boðazı ve sırtı içindir; mal toplar, yiyemez; öldükten sonra da vebali altında kalır.
Ey nimet sahibi olan kimse, şükret. Şükredene Tanrı nimetini artırır.
İnsan nadir deðil, insanlık nadirdir. İnsan az deðil, doðruluk azdır.
İnsanın bunca zahmet çekmesi hep boðazı ve sırtı içindir. Mal toplar, yiyemez; öldükten sonra da vebalı altında kalır.
Çok mal aç gözlüyü doyurmaz. Ecel gelince pişman olur, fakat artık işini yoluna koyamaz.
Akıl bir meşaledir. Kör için göz, ölü vücut için can, dilsiz için sözdür.
Kötülük edersen, kötülüðün karşılıðı pişmanlıktır. Elinden gelirse, kötülüðün inadına iyilik yap.
Çok dinle fakat az konuş. Sözü akıl ile söyle ve bilgi ile süsle.
Fenalık cahillikten doðar, hastalıklar kötülükler hep aynı noksanlıktan ileri gelir. Fakat tedavi ile hastalara şifa verilebilir; terbiye ile kötüler iyi edilebilir; okumak yoluyla da bilgisizlere bilgi verilmiş olur.
Gönlünü ve dilini doðru tut!
Gurur faydasızdır, o insanları kendinden soðutur. Alçak gönüllülük ise insanı yükseltir.
Halka faydalı ol, onlara zarar verme!
Her mahlûk kendi nasibini alır. Yürüyenler yiyeceklerini ve uçanlar da yemlerini bulurlar.
Her sözü söz diye aðzından çıkarma. Lüzumlu olan sözü düşünerek ve ihtiyatla söyle.
Her bakımdan tam zengin olmak istersen, kanaatkâr ol. Böylece kendi nasibini elde etmiş olursun.
Huzur istersen zahmet ile birlikte gelir. Sevinç istersen kaygı ile birlikte bulunur.
İşe acele ile girme, sabır ve teenni ile hareket et. Acele yapılmış olan işler yarın pişmanlık getirir.
İnen yükselir, yükselen iner, parlayan söner ve yükselen durur.
İnsan süsü, yüz; yüzün süsü, göz; aklın süsü, dil; dilin süsü, sözdür.
İnsan, binlerce yaşasa, arzu ettiði şeylere kavuşsa bile, yine dileði bitmez.
İnsana insanlıðı nispetinde mukabelede bulun. Böyle mukabelede bulunduðu için, insana insan adı verilmiştir.
İnsanı dil kıymetlendirir ve insan onunla saadet bulur. İnsanı dil kıymetten düşürür ve insanın dili yüzünden başı gider.
İnsanların seçkini insanlıða faydalı olan insandır. Halk nazarında muteber kimse, merhametli olan insandır.
İyi hareket et, kötülerin zararlarını ortadan kaldır!”
Kara toprak altındaki altın, taştan farksızdır. Oradan çıkınca, beylerin başında tuð tokası olur.
Kimin sana biraz emeði geçerse, sen ona karşılık daha fazlasını yapmalısın.
Kötülük deðersiz bir şey olduðu için, onu yapan da deðersizdir.
Menfaat sandalyeye benzer; başında taşırsan seni küçültür, ayaðının altına alırsan seni yükseltir.
Öfke ve gazapla işe yaklaşma; eðer yaklaşırsan, ömrü heder edersin.
Söz aðızda iken sahibinin esiridir, aðızdan çıktıktan sonra sahibi onun esirdir.

Yalnız kendi menfaatini gözeten dosta gönül baðlama. Fayda görmezse, sana düşman olur, ondan vazgeç.

ETİKETLER :
YORUMCULARIN DİKKATİNE
İmlası bozuk, büyük harfle yazılan, hakaret niteliği taşıyan, argo, küfür ve ırkçı ifadeler içeren yorumlar kesinlikle yayınlanmayacaktır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.

Adınız :
E-Mail :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Diğer yazıları...
Yazılım
Uyumlu Web Tarayıcıları